KRAINA ARCHE

Pierwsze spotkanie z Arche Fabryka Samolotów w Mielnie to niezapomniane doświadczenie. Nawet najdokładniejsze zdjęcia czy szczegółowe opisy nie są w stanie oddać emocji, jakie wywołuje połączenie rozległej przestrzeni między morzem a jeziorem oraz nowoczesnej bryły apartamentowca z historycznymi budowlami powojskowymi. Jezioro, morze i zabytkowy hangar, widziane równocześnie z tarasu apartamentowca, tworzą obraz, który zapiera dech w piersiach.

Hangar lotniczy i budynki magazynowe są jednym z ostatnich namacalnych świadectw istnienia tajemniczej bazy lotniczej w Unieściu, której dzieje, sięgające pierwszej wojny światowej, dla wielu mieszkańców i turystów pozostają wciąż nieodkrytą tajemnicą, owianą mgłą zapomnianych historii.

Na początku XIX wieku mierzeja, oddzielająca Bałtyk od jeziora Jamno, była typowym miejscem wypoczynku z urokliwą zabudową nadmorskiego kurortu Nest (dzisiejsze Unieście, obecnie część Mielna). W 1913 roku, kiedy Cesarstwo Niemieckie zbudowało tu niewielkie lotnisko cywilne, nikt nie mógł przewidzieć, jak bardzo zmieni się to miejsce. Spokojna nadmorska miejscowość przekształciła się w zamknięty teren wojskowy.

Jezioro Jamno, wcześniej miejsce rekreacji z ośrodkami kolonijnymi na brzegu, wykorzystywane do awaryjnych wodowań wodolotów pasażerskich, szybko stało się pasem startowym dla dwupłatowych wodolotów wojskowych i masywnych łodzi latających. W 1935 roku rozpoczęto budowę sieci nowoczesnych baz Luftwaffe, wśród których znajdowała się baza w Nest, wyposażona w dwa hangary lotnicze, magazyny, garaże oraz betonowe slipy służące do wodowania dwupłatowców.

W 1936 roku zamknięto część linii tramwajowej do Nest, a nowo wybudowana droga do Kanału Jamneńskiego stała się częścią infrastruktury wojskowej. W kolejnych latach plaże stały się miejscem instalacji stanowisk artylerii przeciwlotniczej, powstały osiedle dla rodzin oficerów oraz pas startowy wchodzący w morze i strzelnica.